ကော်ဆံရ်ခေါခါႇကုင်တအာင်း-THC ဂဲ ရေဲန်ဇီုင်းကာန် ဒံန်ခြဲဟာဝ်းရောဂါ တီဘီ ကာည်း HIV
12 September 2026
ကော်ဆံရ်ခေါခါႇကုင်တအာင်း-THC ဂဲ ရေဲန်ဇီုင်းကာန် ဒံန်ခြဲဟာဝ်းရောဂါ တီဘီ ကာည်း HIV
အိုမ်ယ်ုရ်၊ ကျံရ်တီမ်၊ ဆငည်း(10)
ဆဒါင်ကုင်တအာင်း
ကူန်ရဝ်မာဂါင်ဂဲ အီဂေါည်ခေဲင်ကုင်တအာင်းနီန် ဇိုအဆာက် ကနာည်နှာင်းဘိူန်းဂေါည်ပျာ်ဆာယာ မာ်ခေါခါႇပဲန် လောတ်ဒါႇရောဂါ တီဘီ (TB)၊ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ (HIV)ကဲဂဲဒီန် ကော်ဆံရ်ခေါခါႇကုင်တအာင်း-THC ဂဲ ရေဲန်ဇီုင်းကာန် စေတ်မေန်း ဒံန်ခြဲဟာဝ်းရောဂါတောန်နဲ။ ဇူႈဆန်ုမ်2024၊ ကျံရ်တီမ် ဇူႈဇေဝ်းဇေဝ်း တီပ်ဟြီုက်ဟာဝ်းရောဂါ ကာည်း ကနာည်အီဆူနာဂဲ ဘိူန်းဒေဆနံမ်းဟာဝ်းရောဂါ ပ်ုန်ဘည်ဂဲ ကော်ဆံရ်ခေါခါႇကုင်တအာင်း-THC ဂဲ စိရေဲန်ဇီုင်းကာန် ဒံန်ခြဲဟာဝ်းအောႏ။
အီမိုႈဆူနာ ဘ်ုပ်ရောဂါ တီဘီ (TB)ဂဲဒီန် နှာင်းကဇောည်ဒဲႈဟာဝ်း မိုႈလိူည်စိလိုည်ႎီရ်ငိူပ်တေဲင်ရောဂါပ်ုန်ဘည်ဂဲ ကဇောည်ဒဲႈဟာဝ်းဆနံမ်း အူကျံရ်(1)လိူဝ်ႈ၊ အိုည်ကျံရ်(1)၊ တောရ်ပကျံရ်(1)လိူဝ်ႈ ၊ တောရ်ကျံရ်(1)လိူဝ်ႈဒီန် ႎီရ်စေတ်မေန်းဟာဝ်း ခေါခါႇကဲအောႏ။ ဆာ်မိုႈဘ်ုပ်ဟာဝ်းပွံတ် တီဘီ (MDR-TB)ဒီန် ထာန်လိုတစေတ်မေန်း ကာည်း ဆနံမ်းမာ် ကဇောည်ဒဲႈဟာဝ်း လွှည်ဒဲႈဟာဝ်းပွံတ်ကဒါႇ ယုင်ဆနံမ်အီမိုႈ(အထူးကု) အောႏ။
ဆဲႈဒီန် ကနာည် အီမိုႈဆူနာ ဘ်ုပ်ရောဂါ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ (HIV) နှာင်းစေတ်မေန်းဒဲႈဟာဝ်း ကတောမ် ကာည်း မာဝ်းလာတ် (Function) ဟောည်ႇဒီန် နှာင်းကဇောည်ဒဲႈဟာဝ်းဆနံမ်းဟောမ်-ARTဘည်နှဲရဒေင်ပ္လချအူန်း ဆြာဆနံမ်။ ဆူနာဂဲ အီဘ်ုပ် ရောဂါတီဘီ (TB) ကာည်း အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ (HIV)ဂဲဒီန် မာ်အာဝ်ကတ်ုတ်ကဘြီူရ်ႈ ဘိူန်းဒေဆနံမ်းဟာဝ်းလလမှီူမ်မှီူမ် ငိူပ်မေန်းထာန်ဒိုင်းဒေင်အ်ုန် ယုင်ဆနံမ်းဂဲ နှာင်းကဇောည်ဒဲႈဟာတ်း စရိက်ဒေင်။
ဆန်ုမ်2026၊ ခေဲင်ကျံရ်တာရ်နီန် ပယုင်ဆနံမ်း လှံင်အေဲမ်ခြီရ်၊ လှံင်အိုမ်ယ်ုရ် ကာည်း လှံင်အိုမ်ငျံရ် ဘယ်ကဇောည်စေတ်မေန်းဒဲႈခေါခါႇ / ဆနံမ်ဒဲႈရောဂါပ်ုန်ဘ်ုပ် ကာည်း ဒဲႈဟာတ်းဆနံမ်ဟောမ် တကဲအီဘ်ုပ်ရောဂါ တီဘီ (TB) ကာည်း အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ (HIV) ကစုကပိုမ် ဆူနာ1,790)အီး အောႏ။
မိုႈဘို မာကောန်ဒဲႇဂဲ အီဂေါည်တတိုဇံန် ဆာ်ယိူဝ်းရောဂါ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ (HIV) နှာင်းအာဝ်ကတံက်ဟာဝ်း တကောန်ဒဲႇ ဒဲႈဟာဝ်းဆနံမ်-ART ကာည်း ထီင်ခြဲ - ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ဘံန်ဟောည်ႇပျေဲႈကောန်ဒဲႇဒီန် ဆာ်မိုႈကောန်ဒဲႇ (6)နှာ ရောတ်(18)ကျံရ် ကဇောည်ဒဲႈဟာဝ်းဆနံမ်အောႏ။
ကော်ဆံရ်ခေါခါႇကုင်တအာင်းဂဲ (3)ပကျံရ် (1)လိူဝ်ႈ လေႈဒေင်ဒဲႈလောင်ပိင်ငျာ လံပ်ခေါခါႇ ခေဲင်ရဝ် ကာည်း လှံင် စေတ်မေန်းဒဲႈဟာဝ်းရောဂါ တီဘီ (TB) ကာည်း အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ (HIV) မိူဝ်ႈအာဝ်မိူဝ်ႈ။ ဆဲႈဒီန် ခနားခေဲင်ရဟောမ်ရမာမာ် နှာင်းရောဂါဘူလာည်ကတံက် ခေဲင်ရဟောမ်ရမာဂဲ ဆာ်မိူဝ်ႈနောႈအာဝ်ဆာင်ခါ စေတ်မေန်းဒဲႈ ကာည်း ပ်ုန်ဟျာႈနောႈဖိူမ် ကမိုန်ဒဲႈဟာဝ်းအောႏ။
ကူန်ရဝ်မာဂါင်ဂဲ အီဂေါည်ခေဲင်ကုင်တအာင်းနီး ခေဲင်(2)နှာလေႈ ဆာ်ယိူဝ်း က္ခဏာနှဲ ဆာ်ပဲန်ကာ်ႇဒါင်း၊ ခါက်လေႈနှာမ်၊ အခိင်ရမှိူဝ်ဆာ်လေႈအိုမ်ရမူႈ၊ ဆာ်အိုမ်ဇံန်တိုပိုင်းဇာ်ႈ၊ ဆာ်ပဲန်နောႈအာဝ်ဆိင်ဟောမ်ဆေ၊ ဆာ်ပဲန်ပိုင်ကနောႈဆဲဝ် ကာည်း ပဲန်အိူည်ဘည်ဒီန် အယ်မိူဝ်ႈအာဝ်မိူဝ်ႈ ရောဂါတီဘီ၊ လိုစေတ်မေန်းဟာဝ်းဇေဝ်းဇေဝ်း ပယုင်ဆနံမ်ဒါင်းအောႏ။ ဆာ်မိုႈဘို-WHO ဒီန်မာ် ဆာ်ယိူဝ်းက္ခဏာနှဲ ဆာ်ပဲန်ကာ်ႇဒါင်း၊ ခါက်လေႈနှာမ်၊ ဆာ်အိုမ်ဇံန်တိုပိုင်းဇာ်ႈ ကာည်း ဆာ်ပဲန်ပိုင်ကနောႈဆဲဝ် အ်ုန်မိုႈရောဂါ -TB လိုဟာဝ်းနှဲပယုင်ဆနံမ်ဒါင်း ကာည်း ဆနံမ်းဟာဝ်းချာ်န်းချာ်န်းအောႏ။
ကဇေန်းနီ ကယုင်ဆနံမ်ဒါင်း လှံင်အေဲမ်ခြီရ်၊ လှံင်အိုမ်ယ်ုရ် ကာည်း လှံင်အိုမ်ငျံရ် ဟောည်ႇဘိူန်းရောတ်စေတ်မေန်း ဆနံမ်းဟာဝ်း ရောဂါ တီဘီ (TB) ကာည်း အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ (HIV)။ ဆာ်မိုႈလှံင်ဒီဟံရ်မာ် ကဆီုဝ်ဆူနာဂဲ ဘိူန်းဟာဝ်းစေတ်မေန်း ပယုင်ဆနံမ်ဒီကစောမ်အယ်အောႏ။
ဆူနာဂဲ အီဘ်ုပ်ရောဂါ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ (HIV)ဒီန် ဆာ်အာဝ်ဆနံမ်ခေါခါႇအယ် ဆာ်လှေင် နှာင်းပဲန်ဟာဝ်း ရောဂါ အေအိုင်ဒီအက်စ် (AIDS)။ ကဆီုဝ်ဂဲအီဘ်ုပ် ရောဂါ HIVဒီန် ဇူႈတံက် ပနှာမ်၊ အိုမ်လေႈတပ်ုန်မိူဝ်ႈအီပ်ုန် ကာည်း အိုမ်ဘူမာကောန်ဒဲႇ ဇူႈဒေကတံက်ဟာဝ်း အိုမ်တိုပိုင်၊ ဆာ်မိုႈမောကောန်ဒဲႇ ကာည်း ကောန်ဒဲႇ အခိင်ဂေါည်တတိုဇံန်၊ အခိင်ပျေဲႈကောန်ဒဲႇ၊ အခိင်ဒဲႈဘူတကောန်ဒဲႇ ပဲန်ကတံက်ဟာဝ်း။ ဟောည်ႇဘိူန်းထီင်ခြဲရောဂါ HIV နှာင်းခေါခါႇဒိုင်ဟာဝ်းအောႏ။
ဆာ်အီမိူဝ်ႈရောဂါ-HIVဒီန် ပ်ုန်ရဲင်ဘ္လောမ်ဘြေ့ တီဘီ (TB)ကာည်း ရောဂါပ်ုန်ဟံရ်မာ် ဆာမားပဲန်ဟာဝ်း(Opportunistic Infections-OI)။ ထာန်ဘိူန်းဒေတာ-WHO ဒီန် အီမိူဝ်ႈရောဂါ-HIV ကာည်း အီအာဝ်မိူဝ်ႈရောဂါ-HIV ဇူႈပဲန်ဒါင်းရောဂါ-TB ဆာ်မိုႈရောဂါ-HIVနီန် ခေဲင်ရောဂါတောန်နဲ ဆမားပဲန်ဆူမ်းဟာဝ်းအဆာက်ယံမ်းဟာဝ်း။
ဆာ်မိုႈရောဂါ တီဘီ (TB)နီန် ဂေါႇ Mycobacterium tuberculosisဒီန် လံက်ဒါင်းဟာဝ်းဖိူပ်ဖ်ုပ်၊ ဆာ်မိုႈပွံတ် အီမိူဝ်းရောဂါ ဖိူပ်ဖ်ုပ်-တီဘီဒီန် ဆမားပဲန် ကအော်ႇဒါင်း၊ အိုမ်မူဝ်လေႈ၊ အခိင်အယ်ဘာတ် ႎါႇရာာ်တောႇဒဲႈခူရ်ဆာ်အယ်ကတူႈခြီတ် ရောဂါမာ်ကတံက်ဟာဝ်းပွံတ်ဘည်ဒီန်ယာ့်။ လံက်ဟာဝ်းဘို ရောဂါဖိူပ်ဖ်ုပ်၊ မာဝ်းလာတ်၊ ဟြဲႇ၊ ကအာင်ကြော ကာည်း ကဆီုဝ်တိုပိုင်ဒီဟံရ်။
ရောဂါ-တီဘီဒီန် ထာန်ပ္လအူန်း ဆြာဆနံမ်ဘည်နှဲရဒေင် တျံင်ဆနံမ် လိုတျံင်ဟာဝ်းကတီးကရီး။ ရောဂါအိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ (HIV)မာ် ဂေါႇမိုႈရောတ်ကဇေန်းနီန် ဆနံမ်မာ် နှာင်းကမာ်ႈ စိဒါလိူည်ဆနံမ်-ART ထီင်ခြဲဟာဝ်းရောဂါဒီန်အောႏ။
ကော်ဆံရ်ခေါခါႇကုင်တအာင်းဂဲ ဆန်ုမ်2026 ကျံရ်ပူရ်ထုတ်လေႈပ္လါႇဘေဲႇ ခေဲင်2025တေဲင်ကံမ်ဖာနီန်း အီဘ်ုပ်ရောဂါ HIV ထာန်ဘယ်ဆနံမ်ဟာတ်း ဂေါည်လိူည်(41)တာန်း၊ ဂေါႇရောဂါ-HIV ဆူမ်းဟာဝ်းအဆာက် ဂေါည်ပွံတ် (44.2)တာန်း။ ခေဲင်ဆန်ုမ် 2025 အူဆန်ုမ်လိူည် ဂေါႇရောဂါ-HIVဒီန် အီယံမ်းဟာဝ်း ဂေါည်(570,000)ဆဲန် ကာည်း အီတံက်ဟာဝ်းရောဂါ-HIVမာ် ထာန်ဘိူန်းဆဒါင် ဂေါည်ပွံတ်(1.2)တာန်း။
Website Official
www.taangland.org
Telegram Official Channel
https://t.me/pslftnlanews
Telegram Link – Ta’ang TV
https://t.me/pslftnlaTaangTV
YouTube Official
https://www.youtube.com/@pslftnlanews
#PSLF/TNLA
#တီုင်ပ္လေႈလေႈဆဒါင်
Comment Lists