07 March 2026

ပ္လူႈဆဒိ တကူန်ရဝ်မာဂါင်အယ်ဂဲ တေဲင်ကတူႈ-ႎါႇရေင်(ႎါႇအပျာ)ဂ ဘည်ပဲန်ဟာဝ်း ရောဂါ-(Scrub Typhus)

ကုင်တအာင်း၊ ကျံရ်အိုည်၊ ဆငည်း(7)

တီုင်ခေါခါႇကုင်တအာင်း

ခေဲင်ကုင်တအာင်း၊ ဘည်ကဇေန်းနီန်း ဘည်ယိူဝ်း ဆဖာဝအရာပ်တကြာက် ကတူႈ-ႎါႇရေင်နီး(ႎါႇအပျာ)ဂ ဘည်ပဲန်ဟာဝ်း ရောဂါ-(Scrub Typhus) ဂေါႇဘည်ဒီန်  တီုင်ခေါခါႇကုင်တအာင်း ပ္လူႈဆဒိ တကူန်ရဝ်မာဂါင်အယ်ဂဲ ဒေင်ဘည်လိုဒံန်ခြဲဟာဝ်း တေဲင်ကတူႈ-ႎါႇရေင်(ႎါႇအပျာ)ဂ ဘည်ကဆီုဝ်ကူန်ရဝ်မာဂါင်အယ်ဂဲ လိုအူန်းမိူဝ်ႈဆဒိ ကာည်း လိုတောပ်ဟာဝ်းဘည်ပ္လူႈဆဒိ တီုင်ခေါခါႇကုင်တအာင်း။ 

1. ရောဂါ-ႎါႇရေင်နီး(ႎါႇအပျာ)

ဆာ်အယ်ကတူႈ ႎါႇရေင်နီး(ႎါႇအပျာ)ဂ ဘည်ပဲန်ဟာဝ်း(Mite)/ Scrub Typhus) ရောဂါ။ 

ဆာ်အယ်ကတူႈႎါႇရေင်နီးဂ Scrub Typhus ရောဂါနီး ခည်ဂီုန်းယိူဝ်း ခေဲင်အရာပ်တကြာက်/ ခေဲင်ရဝ် ဂေါႇရောဂါလှေနီန် အ်ုန်ဆမာကတံက်ဟာဝ်း တိုအီးကတူႈဖေးဆဲဝ်။

2. ဘည်ယိူဝ်းႎါႇရေင်နီး ခေဲင်အရာပ်တကြာက်

ဘည်ယိူဝ်းႎါႈရေင်နီးမိုႈ ခေဲင်အရာပ်တကြာက် အာဝ်ဆပဲဆငါး ကာည်း ဒီဂေါည်အရာပ်တကြာက်၊ အာဝ်ႎံန်းခေဲင်ဘူမ်ဘြည်ကဲနီန်၊ ခေဲင်ႎှါင်းပိုႈ၊ ခေဲင်လိုင်းမျံမ်၊ လိုင်းမာရ် ကာည်းခေဲင်ဂီုင်ကဲနီန်မာ် ဂေါည်ဂေါည်ယိူဝ်းႎါႇရေင်နီးကဲနီး။ ဆဲႈဒါႇဒီန် ဒီဂေါည်နှာည်၊ ဒီမိူဝ်ႈႎါႇလေႈဂီုန်း ကာည်း ဒီဂေါင်မာဝ်း၊ ဒီဂေါင်ဟေကာည်း ဒီဘြည်ယူပ်ကဲနီန်မာ် ႎါႇရေင်နီး ဆမာဘြားဂေါည်။ ဘည်ကဆီုဝ်ကူန်ရဝ်မာဂါင်အယ်ဂဲ ဆာ်အယ်ဟာဝ်း တပြောဒီဂေါည်ကဲနီန် အ်ုန်ဆမာတံက်ဂဟာဝ်း ခေဲင်တိုပိုင်းအယ်။

3. ဘည်လိုအူန်းဆဒိ လက္ခဏာရောဂါနီး 

ႎါည်ပဲန်ႎါႇရေင်နီးဂ ဘည်ပဲန်လက္ခဏာရောဂါနီးမိုႈ ဆဝ်းဖိူဝ်၊ ဆဝ်းဘြဲင်၊ ကိင်ဂျဲတ်၊ ကိင်မံဝ်း၊ ဆဝ်းကိုက်ဒါင်းကာည်း ပဲန်တည်းဆဝ်း တည်းညှံမ်းကဲနီန်။ ဆဲႈဒီန် အ်ုန်ဆမာပဲန်ဒေဲႈ ဆဝ်းဘြဲင် တေဲင်တိုပိုင်းအယ်။ အီဆချာပဲန်ရောဂါနီး ကဆီုဝ်ဒီကတူႈႎါႇရေင်နီးဂ အ်ုန်ဆမာပဲန်ဒေဲႈ ယံင်နှာမ်ႎံင်း(Eschar)။ ကဆီုဝ်ကတူႈဆဝ်းဒီန် ယိူဝ်းပဲန် ဘည်ကတူႈပံင်မာည်ႎံင်း ဘည်ပွံတ်ကတူႈဒါငံရ်ဆလိက်တိုက်။

4. ဘည်ပဲန်ကတူႈဆဝ်းဒါင်းရောဂါ ကာည်း အန္တရာယ်အဆာက်

ဘည်ကတူႈႎါႇရေင်နီးScrub Typhusဂ ဆာ်အယ်အာဝ်ဘယ်ဆနံမ်းခီုတ်ပေါ အ်ုန်ဆမာလံက်အဆာက်အယ်။ ဆာ်ရောဂါဆဝ်းဒါင်းဒေဲႈ အ်ုန်ဆမာပဲန် နောႈကႎှ်ုရ် ကာည်း ပဲန်ယံမ်းဘီရ်၊ အ်ုန်ဆမာဘိုးပဲန် ဆနာႇတဂေန်းဒါင်းအာရ်ႈ။ ဆာ်ပဲန်ဒါင်းဘိုးမှယ်ဒီန် အ်ုန်ဆမာပဲန်မာဝ်းလာတ်လူလှဲဝ်ႏ၊ နောႈ၊ ဟောႇကာည်း အ်ုန်ဆမာပဲန်ဟာဝ်းဘိုး ခေဲင်တိုပိုင်းအီဟံရ်လူလှဲဝ်ႏ။ ဟောည်ႇဒီန် အ်ုန်ဆမာပဲန်ဘိုး နှာမ်ဟူရ်ႈ ဆာ်အယ်အာဝ်ဘယ် ဆနံမ်းကတီးကရီး နံင်ကတူႈချှူမ်ဟာဝ်း အဆာက်အယ်။

5. ဘည်ဂေါည်တိုအီး ကာည်း ဒါရဒေင်ဘည်လိုဒံန်ခြဲ

ဂေါႇမိုႈကဇေန်းနီန် အာဝ်မိူဝ်ႈဆနံမ်းဒံန်ခြဲ ရောဂါ-Scrub Typhus ကတူႈႎါႇရေင်နီးဂ လိုမိူဝ်ႈဆဒိ အရေးဒါင်း ဘည်ဂေါည် နှာင်းအာဝ်ကတူႈကငျား တႎါႇရေင်နီး အီဒီန်မိုႈ ဘည်ဒံန်ခြဲယာ့်။ ဒါင်းဒါင်းအ်ုန်လိုႎဲႈ ဒီမိူဝ်ႈဘြည်ယူပ်၊ ဆာ်အယ်ဟာဝ်းနှာရိူဝ်ႇဂါင်မာ် လိုမိူဝ်ႈဆဒိ EPA အီတောပ် DEET လိုချှီတ်ဆနံမ်း(ဆာ်မိုႈဘည်ဒီန်) လိုကြည်းဆနံမ်း။ ဆဲႈဒါႇဒီန် ဘည်လိုဒံန်ခြဲ နံင်အာဝ်ကတူႈႎါႇရေင်နီးဂ လိုဒါဆဒေါတည်းဒိုင်း၊ ဆလာဒိုင်း နံင်မိူဝ်ႈလံပ်ကတ်ုမ် ကနာည်အယ်။ ဘည်အီဂေါည်ခေဲင်ဘြည်ကဲနီန်မာ် လိုဒါဂြိုဆနံမ်းႎါႇ(Permethrin)ဆပဲ (0.5%)ခေဲင်ပယာႈ။

6. ဘည်ဒဲႈအစာန်ငျာမ် တရဟောမ်ရမာ ကာည်း ကနာည်ကောန်ကညောမ် 

အီမိူဝ်ႈကောန်ကညောမ် ရဟောမ်ရမာဂဲ လိုဒဲႈကောန်ကညောမ်ဂဲ ဒါဆဒေါတည်းဒိုင်း ကာည်း ဇိူင်ဆလာဒိုင်း နံင်မိူဝ်ႈကတ်ုမ်ကာည်း လိုဒဲႈ ကဲအီတ်ဒါကူ၊ လှဲကြူန် ။ အာဝ်ဘိူန်းချှီတ်ဆနံမ်း တငါည်၊ မိုည်ႇကာည်း ဒီပဲန်ရောဂါ ကောန်ကညောမ်ဂဲ။ လိုချှီတ်ဆဲႈဒါ ခေဲင်တည်းအယ် စီဘိူန်းကြည်း တငါည် ကောန်ကညောမ်ဂဲ။ 

ဂေါႇဘည်ဒီန် ဆိင်ပ္လူႈဆဒိ ဘည်ကဆီုဝ်ကူန်ရဝ်မာဂါင်အယ်ဂဲ ခေဲင်အရာပ်တကြာက် ဒီဟာဝ်းအယ် နံင်အာဝ်ကတူႈႎါႇရေင်နီးဂ လိုရေဲန်ဟာဝ်းတောပ် ရဒေင်ဘည်လိုဒံန်ခြဲ ကာည်း ဆာ်အယ်မိူဝ်ႈ လက္ခဏာရောဂါ ပဲန်ဆဝ်းဖိူဝ်း လိုဟာဝ်းဆနံမ်း ပယုင်ဆနံမ်ဒါင်းအောႏ။

#PSLF/TNLA

#တီုင်ပ္လေႈလေႈဆဒါင်

အာ၀်နံပ်ဇီု၀်တိုအီး

ဘိူန်းတိူရ်

Comment

Comment Lists

ဘည်တိူရ်;လိူရ်;ယိူ၀်းမည်း